Ẩm Thực Các Món Ăn Dưỡng Sinh Món Ăn Ngày Lễ Tết Món Ngon Mỗi Ngày 

Tản mạn về mứt gừng ngày Tết

Shared

GNO – Ngày Tết, các gia đình ở
làng quê miền Nam
đều có làm mứt trước để cúng ông bà, kế đến là biếu và đãi khách. Sau ngày 23
tháng Chạp, nhà nhà đều hăm hở chuẩn bị ăn Tết, đặc biệt là làm mứt.

 

1 Làm mứt còn gọi là xào
hay sên mứt. Có rất nhiều loại mứt, nhưng phổ biến nhất vẫn là món mứt gừng có
hương vị cay nồng. Mứt gừng có hai loại: mứt gừng dẻo và mứt gừng khô. Nhìn
chung, món mứt gừng dẻo được bà con miền Nam ưa chuộng hơn.

mut gung.jpg
Ăn mứt gừng thì phải uống trà – Ảnh: Internet

Làm mứt gừng thấy thì dễ,
nhưng cũng cần chuẩn bị chu đáo, đòi hỏi kinh nghiệm.Vào những ngày chợ Tết
cuối năm, mấy bà nội trợ lo mua gừng về để làm mứt. Để có món mứt gừng ngon,
người ta phải chọn mua gừng ta, tức loại gừng có củ nhỏ. Gừng này làm mứt có
mùi thơm, vị cay nồng và dai hơn các loại gừng khác

Sau khi xắt nhuyễn, cho
gừng ngâm nước phèn để mứt trong hơn. Ngâm xong, đem gừng đi phơi nắng độ một
ngày rồi mới sên. Đầu tiên là bắt chảo lên bếp, cho đường vào rồi vắt chanh để
mứt không lợi đường. Khi đường chảy tan ra mới bỏ gừng vào xào. Để biết khi mứt
vừa chín tới, người xào mứt có hai cách nhận biết. Thứ nhất, người ta dùng một
ngón tay chạm vào chất sền sệt trong chảo, sau đó dùng hai ngón tay kéo dài ra,
nếu có dạng sợi chỉ là mứt chín. Thứ hai, người sên vít một ít mứt cho vào ly
nước, nếu thấy mứt sánh lại trong nước là thành công.

Đậu phộng rang chín, bỏ
vỏ, giã sơ rồi rải lên mặt làm cho mứt thêm vị béo, giòn. Món mứt này được chấm
điểm là sau khi sên không bị lại đường. Mứt bị lại đường tức mứt và đường rời
ra, không dẻo và dính lại, khi ăn rất khó vít.

Với những người không hợp
khẩu vị cay, họ còn thái thêm đu đủ xanh, rửa sạch, để ráo cho vào xào chung
với gừng. Mùi mứt thơm nồng dần tỏa ra từ trong gian bếp báo hiệu hương vị Tết
đang đến gần từng nhà, từng người. Mứt được cho vào hủ sành và để ở nơi mà kiến
không thể chui lọt. Cất kỹ để ăn lâu, không chỉ để thưởng thức trong ba ngày Tết,
người ta còn lai rai đến hết cả tháng Giêng. Vì thế, các bà nội trợ thường làm
nhiều để dự trữ.

2 Từ Bắc chí Nam,
nói về mứt gừng thì không thể không nhắc đến mứt gừng Huế. Những gia đình quý
phái ở Huế xưa sính mứt gừng khô. Họ chọn những củ gừng to, gọt xung quanh cho
đẹp mắt, bào từng lát trên mặt thật mỏng như giấy quyến. Từng lát gừng được rim
với nước đường trên bếp, nên mứt khô ran, cay nồng, màu vàng rượm, phù hợp với
hương vị ẩm thực đất Thần kinh.

Ngày Tết, tiết trời Huế
lạnh, các cụ có sở thích uống trà và nhấm nháp từng lát gừng cay, ngâm nga mấy
bài thơ Đường, vịnh đôi câu Kiều.

Ở miệt Tiền Giang, bà con
chọn từng bẹ gừng lớn, cạo vỏ sạch, xăm xung quanh rồi ngâm nước cho bớt cay.
Sau đó, gừng được sên trên chảo khi nào khô mới thôi. Khi ăn, họ tách bẹ gừng
ra thành từng cục. Ăn uống thể hiện văn hóa, tính cách con người. Người Huế thưởng
thức mứt gừng mang vẻ quý phái, tao nhã. Còn bà con Tiền Giang ăn kiểu mộc mạc,
giản dị và phần nào thể hiện tính cách ăn to nói lớn của dân Nam bộ.

Tuy hiện nay đã thất
truyền, nhưng  trước đây Trà Vinh nổi tiếng với món mứt gừng được làm từ
củ gừng sậy. Được biết, gừng ta có hai loại: gừng sẻ (loại củ nhỏ, cay và thơm)
và gừng sậy (loại củ to, ít cay, rất thơm) Tương truyền lại rằng, mứt này có
gốc gác từ miền biển Ba Động, huyện Duyên Hải. Vào mùa mưa dầm, giông bão,
người làm nghề biển phải ngồi nhà, không ra khơi đánh bắt được. Do vậy, họ có
thú vui ăn mứt gừng, uống trà đậm, bàn chuyện trên trời dưới biển cho qua ngày.
Một câu dao truyền tụng hương vị của mứt gừng Trà Vinh:

Gừng
sậy, mùi thơm, ít cay

Đàn bà làm mứt khéo bày ngọt thanh

Mứt coi trong vắt, sạch
tinh

Người ta ăn mứt Trà Vinh nhớ hoài

Ngày Tết, mứt gừng được
đơm vào đĩa để cúng ông bà, trong nhà ngoài cửa. Sau đó, con cháu mới được
thưởng thức. Ăn mứt thì phải uống trà. Nhà nào khá giả, cảnh vẻ trong chuyện ăn
uống có thói quen uống trà lài, trà sen, nhưng ngon nhất vẫn là trà Bắc. Nước
trà có màu xanh, vị đắng, hậu ngọt và thơm thoang thoảng. Mứt gừng có vị cay và
thơm nếu uống thêm tách trà nóng, đăng đắng vào thì có cảm giác sướng tê nơi
đầu lưỡi, ấm cả bụng.

Đặc biệt, người dân Nam bộ rất
thích ăn bánh phồng nếp với mứt. Nếu ai mua hay được biếu bánh phồng Sơn Đốc
của Bến Tre thì hết chỗ chê. Bánh được nướng trên bếp than căng phồng, sau đó
bẻ nhỏ ra rồi kẹp mứt bên trong. Bánh phồng nóng hổi, giòn rụm, có vị béo ăn
với mứt gừng vừa cay vừa dẻo tạo nên một cảm giác khó tả. Âm thanh lộp bộp phát
ra vui tai, hấp dẫn như kích thích người ăn.

3 Cuối năm, những người ở
thành thị bận rộn, đâu rảnh rỗi để làm mứt gừng, mứt chuối như bà con thôn quê.
Họ chạy ù ra chợ hay vào siêu thị chọn mua mấy lọ mứt gừng về ăn Tết. Dạo gần
đây, mấy ông nhà đài, nhà báo hay la ó chuyện mứt Tết bày bán không hợp vệ
sinh, an toàn thực phẩm, có hại cho sức khỏe. Có nhà cũng cố gắng tranh thủ sên
mứt để ăn, khỏi đi mua vì sợ bệnh. Còn ai có bà con ở quê thì được gửi cho mấy
hủ mứt gừng, ăn vào an tâm trăm phần trăm do được làm kỹ lưỡng, toàn đồ nguyên
chất. Vậy là, mấy hủ mứt gừng của thôn quê trở nên quý vô cùng, kết nối được
tình cảm gia đình, họ hàng lại với nhau, tràn đầy nghĩa tình giữa kẻ quê và
người chợ vào những dịp xuân về.

Các cụ  hay nói mứt
gừng rất lợi thuốc. Trong cái se se lạnh của mấy ngày Tết, ăn mứt gừng có tác
dụng làm ấm người, đề kháng các bệnh viêm đường hô hấp như: viêm họng, ho, mất
tiếng,…

Mấy ông ăn nhậu quá mức
cũng nên ăn chút mứt để giúp giải độc, chống nôn mửa. Với ai ăn uống không điều
độ, nếu sợ bụng đầy trướng hoặc đau, thì mứt cũng có tác dụng làm điều hòa hoặc
kích thích tiêu hóa. Vì thế, món mứt gừng không chỉ là nét văn hóa ẩm thực Tết
mà còn thể hiện rõ nét cách ăn uống theo mùa, dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe của
người Việt Nam.

 Dương Hoàng Lộc

 

Giác Ngộ online xuân Ất Mùi 2015 chào đón tin, bài bạn đọc, cộng tác viên. Bài vở, tin tức cộng tác xin hoan hỷ gửi về: giacgoxuan@gmail.com.

 

Related posts

Leave a Comment